Դպրոցն իմ տունն է հարազատ

May 11, 2007

Հերթական արձակուրդներն էին մոտենում ավարտին: Սարիբեկ Ավետիսյանը պատրաստվում էր երկարատև ընդմիջումից հետո հանդիպել իր սիրելի սաներին: Բայց վրա հասավ չարաբաստիկ լուրը` նա օպտիմալացվել էր: Աչքերի առջև մթագնեց, երբ լսեց լուրը: Ու առանց այդ էլ թույլ սիրտը չդիմացավ հարվածին ու տարավ չորրորդ կաթվածը:
Ինչքան արցունքներ հոսեցին աշակերտների աչքերից, երբ իմացան սիրելի ուսուցչի հետ կատարվածի մասին: Նա դպրոցի մի մասնիկն էր, աշակերտներին կրթող մի հզոր ուժ:
Իզուր չեն ասում. կաղանդը պետք է բնատուր լինի: Փոքրիկ տղա էր սարիբեկը, բայց կարիքից դրդված հովվություն էր անում: Սակայն ուսման մեծ ծարավ էր: Ընկեր հովիվներից մեկը գրաճանաչ մարդ էր: Եւ տղային հողի վրա տառերը գրել սովորեցրեց: Հետագայում Սարիբեկւ դպրոց սկսեց հաճախել ու դարձավ դպրոցի լավագույն աշակերտը: Երբ դպրոցն ավարտեց, նրան աշխատանքի ընդունեցին որպես ռուսերենի ուսուցիչ: Սակայն որոշ ժամանակ անց նա հասկացավ, որ իր տարերքը հայոց լեզուն է, հայ գրականությունը:
Անչափ մեծ էր եռանդը: Նույնիսկ հիվանդ օրերին դասի էր գալիս` չէ± որ իրենից էր կախված մի ամբողջ սերնդի կրթությունը: Մասնակցել էր Հայրենական մեծ պատերազմին, գիտեր, թե ինչ չարիք է պատերազմը: Ուստի իր աշակերտներին խաղաղասիրություն էր սովորեցնում: Սակայն գիտեր նաև, թե ինչ է հայրենիքն ու հայրենասիրությունը, ուստի կոչ էր անում անհրաժեշտության դեպքում զենքը ձեռքին պայքարի ելնել, կյանքը չխնայել հանուն հայրենիքի:
Երբ դասարան էր մտնում, նույնիսկ չարաճճիները զգաստանում էին. թէ, չէին վախենում, ուղղակի մեծ էր հարգանքն ուսուցչի նկատմամբ: Նրա դասին պատրաստ էին բոլորը: Ինչպե±ս կարող էր մեկը կանգնել ու ասել, որ դասին պատրաստ չէ: Նրա հայացքից երևի ամոթահար կլիներ, կնախընտրեր գետինը մտնել, միայն թե ուսուցչի հանդիմանական հայացքին չարժանանար:
Ընկեր Ավետիսյանը բոլորին հավասար էր սիրում: Ու ամեն մեկի համար մի փաղաքշական խոսք կգտներ, յուրահատուկ մի գովասանք:
Աշակերտների հետ ուրախանում ու տխրում էր, նրանց հետ գնում դեպի մանկության գիրկը, նրանց էլ առաջնորդում դեպի գիտության դժվարահաս գագաթը: Բայն նա նաև հոգատար պապիկ էր բոլորի համար:
Իր սիրելի աշակերտներին նա իր սիրած անուններով էր դիմում: ՈՒ երբեմն, երբ որևէ անհետաձգելի գործ էր պատահում, նա լուր էր ուղարկում իր սաներից մեկին ու ասում.
-Վարդուհի ջան (կամ Անդրանիկ ջան), իմ տեղը պարապիր, մինչև ես գամ:
Ու հետո հպարտությամբ էր նայում իր աշակերտներին, որ կարողաղանում են դասը պարապել ու արդարացի գնահատականներ նշանակել:
Նրա համար դպրոցը երկրորդ տուն էր: Տուն, որտեղ նա անցկացրել էր իր կյանքի 60 տարիները: Աչքերից արցունքներ սկսեցին հոսել հուզմունքից ու ուրախությունից, երբ տեսավ, որ իր աշակերտներն իրեն չեն մոռացել ու հասուն կյանք ստանալուց առաջ եկել են օրհնանք ստանալու: Մինչ այդ չէր կարողանում խոսել, սակայն երբ տեսավ իր սիրելի աշակերտներին, որոնց հետ երկար ու ձիգ ճանապարհ էր անցել, որոնց հետ այդքան հուշեր էին կապված, սկսեց խոսել: Ու նրա ամեն մի խոսքը մի գանձ էր, որ կլուսավորի նրա սաների ճանապարհը կյանքի խորդուբորդ ուղիներում:

Հայկուհի Բարսեղյան

‘Ավանդականի և նորի խառնուրդն ավելի արդյունավետ կլինի’

May 10, 2007

Հարցազրույց Կրթության ազգային ինստիտուտի վերապատրաստող մասնագետ, հայոց լեզվի և գրականության ուսուցչուհի Թամարա Թովմասյանի հետ:

-Տիկին Թովմասյան, ի±նչ եք կարծում, հայոց լեզվի և գրականության ավարտական քննության նոր համակարգն իրեն կարդարացնի±:
-Եթե երեխան առաջինից մինչև տասներորդ դասարան դպրոց է գնացել և գիտելիքներ ստացել, խնդիրներ չի ունենա, քանի որ դպրոցում անցածից ավելին ավարտական քննության ժամանակ չի պահանջվում: Կարելի է ասել, որ սովորող երեխայի համար այդ թեստերը թույլ են: Աշակերտը չի գրում, այլ ընդամենը ընտրում է ճիշտ տարբերակը: Այսինքնª չիմանալով էլ կարող է պատահաբար ճիշտ պատասխանն ընտրել:
Եթե ուսուցիչները դպրոցում աշխատեն այնպես սրտացավությամբ, ինչպես տանն են պարապում աշակերտների հետ, կարծում եմª անբավարար ստացողներ չեն լինի: Հայոց լեզվին վերաբերող հարցերին պատասխանելը դժվար չի լինի: Երևի աշակերտները կդժվարանան գրականությունից, քանի որ այսօր քչերն են կարդում գրքեր. ամբողջ դասարանից 3-4 հոգի:
– Նոր քննակարգի համաձայն աշակերտը որևէ գրավոր աշխատանք չի կատարում, այլ ընդամենը առաջադրված տարբերակներից ընտրում է իր կարծիքով ճիշտ պատասխանը: Ի±նչ եք կարծում, աշակերտի աշխատանքը զուտ մեխանիկական գործողության չի վերածվում:
-Եթե աշակերտը տեսական գիտելիքներ ունի, նա ճիշտ կպատասխանի հարցերին: Այսինքն նա կմտածի, իր գիտելիքները կպրպտի: Իսկ չիմացողը, որի համար դա մեխանիկական աշխատանք կլինի, պատահմամբ 75-ից 10 հարցի կկարողանա ճիշտ պատասխանել, ինչը բավարար չէ:
– Ձեր կարծիքով, 2006-ի շրջանավարտները կկարողանա±ն հաջող հանձնել քննությունը, թե± նրանք դեռևս հոգեպես պատրաստ չեն թեստային համակարգով քննություն հանձնելուն:
-իտելիք ունեցող աշակերտը քննությունը կհանձնի: Հանձնել չեն կարողանա նրանք, ովքեր դպրոց են եկել միայն ձևականորեն, ոչ թե սովորելու համար: Իսկ կրկնուսույցների մոտ պարապողները, կարծում եմ, բոլորովին խնդիր չեն ունենա:
-Կրթական համակարգի բարեփոխումներից է նաև անցումը տասներկուամյա համակարգին: Ըստ Ձեզª արդարացվա±ծ է արդյոք 12-ամյա կրթությունը դպրոցում:
-Բնականաբար այո: Նոր համակարգի շնորհիվ ուսումնական ծրագիրը բավականին բեռնաթափվում է: Եթե նախկինում 9-10-րդ դասարանների աշակերտները մակերեսորեն ՙՈճաբանություն՚ էին անցնում, հաճախ էլ այլ ծրագրով էինք դասավանդում, հիմա այդպես չի լինի: Ծրագիրը բաժանվել է մի քանի տարիների միջև: Աշակերտակենտրոն ուսուցուցումը շատ ճիշտ է, քանի որ աշակերտը կարող է գիտելիքներ ու հմտություններ ձեռք բերել, իր կարծիքներն ունենալ տարբեր հարցերի շուրջ: Կարծում եմ, ավանդականի և նորի խառնուրդն ավելի արդյունավետ կլինի:
-Որպեսզի աշակերտն իր կարծիքն ունենա որևէ գրական երկի վերաբերյալ, պետք է այն կարդա: Բայց ինքներդ ասացիք, որ քչերն են կարդում: Ինչպես պետք է վարվի ուսուցիչն այս դեպքում:
– Իմ փորձից ելնելով` ասեմ, որ ուսուցիչը պետք է առանձնացնի տվյալ երկի առանցքային հատվածները և դասարանում դրանց վերաբերյալ խմբային աշխատանք կազմակերպի: Այդպես գոնե այդ երկը չկարդացած աշակերտները մի քիչ ծանոթանում են դրա հիմնական գաղափարին և իրենց կարծիքը կազմում դրա մասին:
-Ի±նչ եք կարծում, նոր կրթական մեթո±դն է արդյունավետ, թե± հինը:
-Բնականաբար նորն ավելի արդյունավետ է: Օրինակ` նախկինում ուսուցիչը աշակերտին կանչում էր գրատախտակի մոտ, ապա հաջորդին էր կանչում, հետո դասն էր հանձնարարում: Իսկ մյուս աշակերտները օրվա դասին որևէ մասնակցություն չէին ունենում: Ամեն օր նույն պատկերն էր, ինչը ձանձրացնում էր աշակերտներին: Շատերն էլ ՙհերթ՚ էին պահում: Այսօր ՙվերջին նստարանի աշակերտ՚ գաղափարն աստիճանաբար անհետանում է: Խմբային ու անհատական աշխատանքի շնորհիվ դասին մասնակցում են բոլոր աշակերտները, իսկ դասն ավելի հետաքրքիր է դառնում:
-Որպես ուսուցիչներին վերապատրաստող մասնագետ, ի±նչ եք կարծում, ավանդական դասավանդման մեթոդներին սովոր ուսուցիչները հե±շտ են ընդունում նորը:
-Առաջին դասին, որպես կանոն, անորոշ զգացումով են գալիս: Երկրորդ դասից սառույցը կոտրվում է, և նրանք տարվում են դասավանդման նոր մեթոդներով: Նույնիսկ ուզում են որ վերապատրաստման դասընթացն ավելի երկար տևի: Շուրջ 380 ուսուցիչ եմ վերապատրաստել, և բոլորն էլ հաճույքով են դասերին մասնակցել: Դասավանդման մեծ փորձ ունեցողներն ավելի շուտ են յուրացնում նոր մեթոդները: Միայն մեկ ուսուցչուհի կար, որ անընդհատ ավանդական մեթոդներն էր պաշտպանում, բայց երբ հարցրի, թե որն է ավանդական մեթոդի առավելությունը, պատասխանել չկարողացավ:
-Սեպտեմբերից դպրոցներում կկիրառվի գնահատման 10 բալանոց համակարգը: Այն արդար գնահատելու հնարավորություն կտա±:
-Անշուշտ: Եթե նախկինում միայն ուսուցիչն էր գնահատում, ապա նոր համակարգի համաձայն կլինի ինքնագնահատում, խմբային գնահատում և ուսուցչի գնահատականը: Աշակերտն ամեն օր ըստ գնահատման հարցաթերթիկի գնահատում է իրեն, ապա միջին գնահատական է դուրս բերվում: Տասը բալանոց համակարգի միջոցով ավելի լիարժեք և արդարացի կերպով կարելի է գնահատել: Բացի այդ, այսօր ոչ միայն գիտելիքն է գնահատվում, այլև աշակերտի մասնակցությունը դասին, նրա հմտությունները:

Հայկուհի Բարսեղյան

April 12, 2007

pap.jpgpap.jpg

ՙԱշխարհը գութանի մոտ է լիանում՚

April 12, 2007

    -Աշխատելն ամոթ բան չէ: Ամոթ է, երբ մարդ կարող է աշխատել, բայց նախընտրում է սոված նստել,- այսպես է խրատում իր թոռնիկներին  75-ամյա Կառլեն պապը, երբ տեսնում է երիտասարդության մեծամիտ վարքը:   Դեռ տասը տարեկան էր, երբ սկսվեց Հայրենական մեծ պատերազմը: Հայրը ռազմադաշտ գնաց ու զոհվեց:  Բազմանդամ ընտանիքի գոգսը մնաց փոքրիկ Կառլենի  ուսերին. նա էր ավագ երեխան: Թողեց ուսումն ու սկսեց աշխատել: Իր քրտինքով էր հաց վաստակում ու պահում ընտանիքը: Եվ հետագայում էլ եղբայրների համար մնաց որպես հայր:  -Երկու եղբայրներին ամուսնացրեց, նրանց համար տուն կառուցեց, հետո նոր սկսեցինք մեր տան շինարարությունը: Դժվար ժամանակներ էին. հետն էլ երեք ուսանող էինք պահում,- հիշում է Սեդա տատըª Կառլեն Խաչատրյանի կինը:  Կարիքից դրդվածª Կառլեն Խաչատրյանը  թողել էր ուսումը, սակայն ուզում էր, որ իր զավակներն անպայման բարձրագույն կրթություն ստանան:   Հիմա էլ նա իր աշխատասիրությամբ ու եռանդով գերազանցում է բոլորին: Տասնյակ մասնագիտություններ է փորձել. աշխատել է ջրվոր, հնձվոր, խոտ հավաքող, ցանք անող, նախրորդ, ապա կապավոր, ռադիքյի հսկիչª փոստում, գիշերային հերթապահ պահակ: Ու ամեն տեղ էլ փայլել է աշխատասիրությամբ, արժանացել  պատվոգրերի ու դրամական պարգևների:  Այժմ էլ անդադար աշխատում է. վաղ առավոտյան հանդ է գնում ու երեկոյան վերադառնում: Իր հողամասի ամեն մի թիզ հողն անգիր գիտի. որ ծառը քանի տարեկան է, որ բույսը ինչպես պետք է խնամել: Կառլեն պապը հատկապես հաճույքով է խնամում  ծաղիկները: Նրա ծաղկանոցը շրջակայքում ամենագողոցիկն ու խնամվածն է:  Երբ Կառլեն պապը  տուն է մտնում, թոռնիկները հավաքվում են շուրջը: Նայում է նրանվ  անհոգ դեմքերին, ապա բարիքներով լի սեղանին ու մրմնջում.ՙԱյո, աշխարհը գութանի մոտ է լիանում՚: 

 

 

 

 

Հայկուհի Բարսեղյան                          

Փոքրիկ հայրենասերը

April 9, 2007

ՙՄեկ փիսո , երկու փիսո , երեք փիսո, չորս փիսո, էս էլ մամա կատու՚,- այսպես է երեքամյա Գոռը հաշվում իր կատուներին, չնայած դեռ դպրոց չի գնում, հաշվել էլ չգիտի:
Փոքրիկ Գոռը տանեցիների ու հարևանների ուրախությունն է: Հաճախ են հավաքվում ու ՙբարկացնում՚ Գոռին, որպեսզի հիանան նրա հնարամիտ պատասխաններով: Իսկ երբ հարցնում են, թե երբ մեծանաª ինչ կդառնա, փոքրիկը պատասխանում է.ՙԵս որ մեծացա, մարդասպան կդառնամ, որ թուրքերին սպանեմ ու Արարատը ետ բերեմ՚: Բոլորը զարմանում են, թե երեքամյա փոքրիկին որտեղից այդպիսի գաղափարներ. նրան ոչ ոք նման մտքեր չի ներշնչել: Գոռը նաև բոլորին ասում է, որ ինքը Հայաստանը շատ է սիրում:
ՙԻսկական հայրենասեր է՚,- որդու մասին խոսելիս հպարտությամբ ասում է հայրը Արարատը:
Գոռը հատկապես շատ է սիրում կենդանիներ: Ամբողջ օրը միայն կենդանիների մասին է խոսում: Ամեն տուն մտնողին էլ ցույց է տալիս իր ՙփիսոներին ու հավիկներին՚:
ՙՄի անգամ գիշերն արթնացավ ու բադիկներ ուզեց: Բայց նման խաղալիք չուներ: Ոչ մի կերպ հանգստացնել չկարողացանք,: Հայրը ստիպված խանութ գնաց ու բադիկների մի ամբողջ ընտանիք բերեց: Գոռն էլ իր փոքրիկ լողավազանում սկսեց նրանց լողացնել՚,- պատմում է փոքրիկի մայրը` Իզաբելան:
Հայրենիքից ու կենդանիներից բացի Գոռը սիրում է նաև սովորել: Նա ինքն է խնդրում տատին, որ իրեն ոտանավորներ սովորեցնի: Հաճույքով է արտասանում ՙԲադիկ, բադիկ, կարմիր տոտիկ՚, ՙԾիտիկ, ծիտիկ, մոտ արի՚ և այլ բանաստեղծություններ: Նա նաև շատ է ուզում դպրոց գնալ ու ամեն օր հարցնում է.ՙՄամ, ինձ դպրոց կուղարկե±ս՚:
Փոքրիկ Գոռը նաև վառ երևակայություն ունի: Հաճախ թղթի վրա ինչ որ պատկերներ է նկարում ու մի ամբողջ պատմություն հորինում, որպեսզի բացատրի թե ինչ է կատարվում նկարում: Մի անգամ երկու ճնճղուկ էր նկարել: Թռչնակներից մեկի բերանը բաց էր: Գոռը բացատրեց, որ բաց բերանով թռչնակը լացում է ու իր մայրիկին ասում. ՙՄամա, մամա, սոված եմ, ինձ հաց տուր՚:
Իսկ տանեցիներից Գոռն ամենաշատը սիրում է պապին: Նույնիսկ կոնֆետը մենակ չի ուտում, պարտադիր մեկը կտա պապին, իսկ մյուսն ինքը կուտի: Քաջաբար պաշտպանում է պապին, երբ նրան բարկացնելու համար պապին են ՙնեղում՚:
Այսպես փոքրիկ Գոռը կյանք է մտնում ու ցանկանում է որքան հնարավոր է շուտ մեծանալ:

Հայկուհի Բարսեղյան

Մարտունու միակն ու վթարայինը

April 9, 2007

-Փառք Աստծո, մենք ընթերցողների պակաս չունենք, այն էլ մեր ժամանակներում, երբ երիտասարդությունը քիչ է կարդում,- ասում է Մարտունու կենտրոնականգրադարանիգրադարանավաուհի Կարինե Հայրապետյանը:
-Գրադարան հաճախ եմգնում, որովհետև սիրում եմգրքեր կարդալ: Մեր ուսուցչուհին էլ շատ էգրքեր հանձնարարում կարդալու համար: Ես հիմնականում բոլորը կարդում եմ,- ասում է 8-րդ դասարանցի Մարիամը:
Մարտունու կենտրոնականգրադարանը, որը հիմնադրվել է 1936 թ., ներկայումս քաղաքումգործող միակ գրադարանն է, որը սպասարկում է Մարտունի քաղաքը և հարակից 17գյուղերը:
Գրադարանն ունի շուրջ 600 ընթերցող: Ընթերցողները հիմնականում ուսանողներն ու աշակերտներն են:
-Նույնիսկ Երևանում սովորող մարտունեցի ուսանողները մեր գրադարանից են օգտվում: Պատճառն այն է, որ նրանք երևանյանգրադարաններից չեն կարող օգտվել մայրաքաղաքիգրանցում չունենալու պատճառով,- ասում էգրադարանի տնօրեն Լիդա Ալեքսանյանը:
-Արտասահմանյանգրականությունից, հայգրականությունից հանձնարարվածգրքերի մեծ մասը ես Մարտունուգրադարանից եմ վերցնում: Այստեղ առանց ձևականություններիգիրքը միանգամից տալիս են, եթե տեղում կա,- ասում է ԵՊՀ ուսանողուհի Թեհմինեն:
Գրադարանը նորգրքեր հիմա քիչ է ստանում և ունեցած 70000 կտորգրքերը հիմնականում ստացել է սովետական տարիներին:
-Քաղաքապետարանն ամեն տարի որոշակիգումար է տրամադրում նորգրքեր ձեռք բերելու համար: Գնում ենք տարվա ընթացքում մեծ պահանջարկ ունեցողգրքերը: Երբեմն նաև բարերարներն ենգրքեր նվիրում: Օրինակ` անցած տարի ամերիկացի բարերաներ եկան Մարտունի ու մերգրադարանին անգլերեն գրքեր նվիրեցին,- ասում է տնօրեն Լիդա Ալեքսանյանը:
Մարտունու կենտրոնականգրադարանի տնօրենի խոսքերովգրադարանը ստանում է նաև օրաթերթեր, ամսագրեր, որոնք քաղաքացիները կարող են կարդալ ընթերցասրահում: Բայց արի ու տես, որգրադարանն ընթերցասրահ չունի:
-Գրադարանի ընթերցասրահն օգտագործում ենք որպես գրապահոց, քանի որ գրադարանի հիմնական մասնաշենքը վթարային է: Այլ հարմար սենյակ էլ չունենք որպես ընթերցասրահ օգտագործելու համար,- ասում է տիկին Ալեքսանյանը:
Սակայն ընթերցողներից շատերը կուզենային, որգրադարանն ընթերցասրահ ունենար:
-Եթեգրադարանում ընթերցասրահ լիներ, շատ լավ կլիներ: Ես որ հաճախ կգնայի այնտեղգիրք կարդալու. ընթերցասրահի մթնոլորտը հատուկ տրամադրում է կարդալու: Թե չէ հիմա, երբ բառարանից կամ հանրագիտարանից է պետք լինում օգտվել, իրենց կաբինետներից մեկում ենք կարդում, իսկ այդպես հարմար չէ,- նշում է 20-ամյա Անուշը:
Բացի այդ,գրքերը պահելու համար նորմալ պայմաններ չկան: Գրապահոցում խոնավ է, մանրահատակը` պոկված,գրապահարաններն էլ ջարդված են: Ձմռանն էլգրապահոցները չեն ջեռուցվում:
-Քաղաքապետարանն ամեն տարի վառելափայտ է տրամադրում, սակայն դա բավականացնում է միայն մի փոքրիկ սենյակ ջեռուցելու համար: Բոլոր աշխատակիցները ձմռանը մի սենյակում են հավաքվում: Իսկգրապահոցների ջեռուցման մասին անգամ խոսք լինել չի կարող,- նշում է տնօրեն Ալեքսանյանը:
Գրադարանի ևգրքերի վիճակից բողոքում են նաև ընթերցողները:
-Երբեմնգիրքը վերցնում ես ու հետո զղջում.գիրքն էնքան վատ վիճակում է լինում, որ նույնիսկ վախենում ես ձեռք տալ: Հաճախգրքերի միջից էջեր են պակասում, կամ էջերն այնքան մաշված են լինում, որ տառերը չեն երևում: Մեկ-մեկ էլգրքերը սոսնձում, կազմում եմ, ապա նոր հանձնում,- ասում է 10-րդ դասարանցի Աննան:
Սակայն կան նաև դրական տեղաշարժեր: Գրադարանը վերջերս մասնակցել է Սորոսի հիմնադրամի հայտարարած մրցույթին և շահել է ինտերնետային կապ: Գրադարանին ամեն ամիս տրվում է որոշակի ժամաքանակով կապ: Այնպես որ այժմ մարտունեցիները կարող են նաև ինտերնետայինգրադարաններից օգտվել:
-Երբեմնգնում եմգրադարան, օնլայն մասնագիտականգրքեր կարդալու համար: Լավ է, որ ինտերնետ կապ կա, թե չէգրադարանում նման մասնագիտականգրականություն չկա,- ասում է ԵՊՃՀ ուսանող Վահագնը:

Հայկուհի Բարսեղյան

Հայաստանում 7-10 ընձառյուծ կա

April 7, 2007

Երևանի կենդանաբանական այգու փոքրիկ այցելուները երկար կանգնում են գետաձիու, փղի, պարսկական հովազի վանդակների մոտ, բայց, օրինակ, Հայաստանի տարածքում բնակվող առաջավորասիական ընձառյուծին այստեղ հանդիպել չի հաջողվի: Բնապահպանական կազմակերպությունները հաշվել են, որ Հայաստանում այս տեսակի լավագույն դեպքում 10 նմուշ կա:
-Առաջավորասիական ընձառյուծների 8-10 առանձնյակ կա հաշվված: Ընձառյուծների այս տեսակի քանակը 7 անգամ կրճատվել է` 1952-1973 թվականներին սպանվել է 73 ընձառյուծ: Պահպանված առանձնյակներին էլ ոչնչացման վտանգ է սպառնում, քանի որ որսի պատճառով գրեթե սպառված է նրանց սննդի աղբյուրը (ընձառյուծների սնունդը Կարմիր գրքի մեջ գրանցված բեզոարյան այծն ու հայկական մուֆլոնն են), դրանից բացի որսագողությունն էլ է վտանգավոր,- ասում է Վայրի բնության համաշխարհային հիմնադրամի կովկասյան գրասենյակի հայաստանյան մասնաճյուղի լրատվության բաժնի պատասխանատու Արթուր Խոյեցյանը:
Հայաստանում բնակվող մոտ 350 կենդանատեսակ ոչնչացման եզրին է: Վտանգի տակ են հատկապես հայկական մուֆլոնը, բեզոարյան այծը, առաջավորասիական ընձառյուծը: Կենդանատեսակների պահպանման համար հասարակական կազմակերպությունները տարբեր միջոցառումներ են ձեռնարկում: Օրինակ` Սյունիքի մարզում, որի լեռներում բնակվում են հազվագյուտ ընձառյուծները, կազմակերպվել են շարադրությունների և նկարների մրցույթներ:
– Սյունիքի մարզի դպրոցներում աշակերտներին մենք ընձառյուծի մասին տեղեկություններ տվեցինք, ներկայացրինք նաև նրանց սպառնացող վտանգը: Բացատրեցինք, թե ինչ քայլեր պետք է ձեռնարկել ընձառյուծներին ոչնչացումից փրկելու համար: Ապա այս կենդանիների մասին շարադրությունների և նկարների մրցույթ հայտարարվեց: Աշակերտները մրցույթին մեծ ոգևորությամբ էին մասնակցում,- պատմում է Արթուր Խոյեցյանը:
Կարմիր գրքում տեղ գտած մի քանի կենդանատեսակներ էլ բնակվում են Երևանի կենդանաբանական այգում: Այգու փոխտնօրեն Սամվել Ղահրամանյանի խոսքերով հազվադեպ հանդիպող կենդանիներին բազմացնելու համար իրենք դիմում են նաև ոչ ավանդական մեթոդների:
-Մենք վանդակներում սկյուռներ ունեինք (սկյուռներն էլ են գրանցված Կարմիր գրքում), բայց դրանց պահպանման համար որոշեցինք այդ սկյուռներն վանդակներից դուրս թողնել: Աչդյունքում սկյուռներն այգու տարածքում բազմացել են, ու նույնիսկ տարածվել են նաև մոտակա այգիներում,- նշում է Ս. Ղահրամանյանը:
Սակայն կենդանաբանական այգու բոլոր կենդանիները, Կարմիր գրքում գրանցված լինեն, թե ոչ, մեկ ընդհանուր խնդիր ունեն:
-Կենդանիները շատ վատ պայմաններում են ապրում, վանդակները փոքր են, տարածքը կենդանիների համար նեղ է,- ասում է Ս. Ղահրամանյանը,- բացի այդ վանդակները վերանորոգման կարիք ունեն:
Կենդանաբանական այգում բնակվում է մոտ 200 կենդանատեսակ: Մոտենում է ձմեռը և Սամվել Ղահրամանյանը խաստանում է, որ կենդանիներն այն կդիմավորեն ավելի հարմարավետ պայմաններում: Այգու ղեկավարությունը կարողացել է լրացուցիչ ֆինանսավորում հայթայթել, որը կծախսվի կենդանիների համար ավելի ջերմ պայմաններ ու որակյալ կեր ապահովելու համար:
Հայկուհի Բարսեղյան

Hello world!

April 7, 2007

Welcome to WordPress.com. This is your first post. Edit or delete it and start blogging!


Follow

Get every new post delivered to your Inbox.